Tại Nhà thờ chính tòa Florida có một pho tượng Đức Mẹ chỉ cao khoảng 36 cm, được tôn kính với tước hiệu Đức Mẹ Ba Mươi Ba – Nuestra Señora de los Treinta y Tres, Đấng bảo trợ Uruguay. Pho tượng gắn với những biến cố giành độc lập năm 1825 và đời sống đức tin của người dân nước này.
Ngày 8/11/2026, trong chuyến tông du Uruguay, Đức Giáo hoàng Lêô XIV cử hành Thánh lễ tại quảng trường trước nhà thờ và dâng Hoa hồng Vàng kính Đức Mẹ.
Pho tượng cao 36 cm
Pho tượng thể hiện Đức Maria Vô Nhiễm Nguyên Tội, được tạc bằng gỗ cedro vào thế kỷ XVIII. Theo các tài liệu Giáo hội Uruguay, tác phẩm do những nghệ nhân Guaraní thực hiện, gắn với truyền thống nghệ thuật tại các vùng truyền giáo của Dòng Tên ở Nam Mỹ.
Năm 1779, Antonio Díaz, một người bản địa đến từ Santo Domingo de Soriano, hiến đất để xây nhà nguyện tại El Pintado. Pho tượng khi ấy được tôn kính với tước hiệu Đức Mẹ Luján.
Ngày 8/2/1805, nhà nguyện được nâng lên hàng giáo xứ. Năm 1809, cha Santiago Figueredo cùng cư dân chuyển đến bên sông Santa Lucía Chico để thành lập thị trấn San Fernando de la Florida. Họ mang theo pho tượng Đức Mẹ đến nơi ở mới.
“Ba Mươi Ba” là những ai?
Tước hiệu này bắt nguồn từ nhóm chiến sĩ được lịch sử gọi là Treinta y Tres Orientales – Ba Mươi Ba người Phương Đông. “Phương Đông” ở đây chỉ vùng đất phía đông sông Uruguay, khi ấy được gọi là Tỉnh Phương Đông.
Ngày 19/4/1825, đoàn chiến sĩ do Juan Antonio Lavalleja lãnh đạo đổ bộ tại La Agraciada, mở đầu cuộc khởi nghĩa chống sự cai trị của Đế quốc Brasil.
Theo truyền thống được Giáo hội Uruguay lưu giữ, khi đến Florida, những người yêu nước đã cầu nguyện trước pho tượng Đức Mẹ và nghiêng lá cờ ba màu để xin Mẹ che chở.
Ngày 25/8/1825, Hội đồng Đại biểu họp tại Florida tuyên bố nền độc lập của Tỉnh Phương Đông. Các đại biểu cũng đến cầu nguyện trước tượng Đức Mẹ. Từ những sự kiện ấy, người dân dần gọi pho tượng là Đức Mẹ Ba Mươi Ba.
Năm 1894, Đức cha Mariano Soler cho đặt một tấm bia trước nơi tôn kính tượng, ghi lại việc đoàn Ba Mươi Ba nghiêng cờ trước Đức Mẹ và các đại biểu độc lập khẩn cầu Mẹ.
Lòng sùng kính Đức Mẹ Ba Mươi Ba hình thành từ đức tin của cộng đoàn và những biến cố lịch sử, không bắt nguồn từ một cuộc hiện ra.
Đấng bảo trợ Uruguay
Năm 1857, tướng Manuel Oribe, người chỉ huy thứ hai của đoàn Ba Mươi Ba, dâng một vương miện bằng vàng để tạ ơn vì ông và gia đình thoát khỏi một vụ đắm tàu. Ông tin rằng mình được cứu thoát nhờ lời chuyển cầu của Đức Mẹ.
Năm 1925, nhân kỷ niệm 100 năm Tuyên ngôn Độc lập, phụ nữ Uruguay dâng một vương miện khác, được làm từ đồ trang sức họ đóng góp.
Ngày 8/3/1961, Đức Giáo hoàng Gioan XXIII chấp thuận việc đội triều thiên cho pho tượng. Nghi lễ trọng thể được cử hành tại Piedra Alta vào tháng 11 cùng năm.
Ngày 21/11/1962, ngài chính thức tuyên nhận Đức Mẹ dưới tước hiệu Đức Mẹ Ba Mươi Ba là Đấng bảo trợ Cộng hòa Đông Uruguay.
Lễ kính Đức Mẹ được cử hành ngày 8/11. Cuộc hành hương toàn quốc đến đền thánh thường diễn ra vào Chúa nhật thứ hai của tháng 11.
Ngôi thánh đường tại Florida
Pho tượng nguyên bản hiện được tôn kính tại Nhà thờ chính tòa Florida, đối diện Quảng trường Asamblea, trong khu vực gắn với những biến cố độc lập năm 1825.
Năm 1876, khi kinh lý mục vụ tại Florida, Đức cha Jacinto Vera đề nghị xây dựng nhà thờ mới vì nhà nguyện cũ không còn đủ chỗ cho tín hữu.
Công trình được đặt viên đá đầu tiên năm 1887, khánh thành ngày 16/1/1894 và hoàn tất hai tháp vào năm 1908.
Nhà thờ mang phong cách Tân Phục hưng. Trên mặt tiền có dòng chữ Latin “Domus Dei Nostri” – “Nhà của Thiên Chúa chúng ta”, cùng hai niên đại 1805 và 1887, đánh dấu việc thành lập giáo xứ và khởi công ngôi thánh đường hiện tại.
Bên trong có các tranh tường về Chúa Giêsu giáng sinh, lễ Ngũ Tuần, Đức Mẹ lên trời và được đội triều thiên. Bộ cửa đồng do các nhà điêu khắc Belloni thực hiện tái hiện nhiều sự kiện tôn giáo và lịch sử Uruguay, trong đó có đoàn Ba Mươi Ba và các đại biểu năm 1825 cầu nguyện trước Đức Mẹ.
Nhà thờ trở thành nhà thờ chính tòa năm 1931, được ban tước hiệu Tiểu Vương cung thánh đường năm 1963. Năm 1975, cả nhà thờ và pho tượng Đức Mẹ được công nhận là Di tích Lịch sử Quốc gia. Năm 1993, nơi đây được công nhận là Đền thánh Quốc gia Đức Mẹ Ba Mươi Ba.
Sưu tầm & biên soạn